Verantwoordelijkheid college van burgemeester en wethouders

De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het college van burgemeester en wethouders toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door de raad op 16 december 2025 vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht.  

Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door de raad bepaald en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 5.056.000. De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV van september 2025.

Bevinding

Het college is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. 

Het college stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen bedrag € 18,0 mln. bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 5,1 mln. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 2,7 mln. acceptabel op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken.

De geconstateerde afwijkingen betreffen:

In de paragraaf bedrijfsvoering is op basis van de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en op basis van de afspraken met de raad aanvullende informatie opgenomen over de financiële rechtmatigheid. In deze paragraaf heeft het college ook beschreven welke actie hij onderneemt om vermelde afwijkingen in de toekomst te voorkomen.

Toelichting

Ad 1A. Overschrijding lasten programma’s

Uitgangspunt voor begrotingsoverschrijdingen van de lasten is dat iedere afwijking van de begroting als onrechtmatig wordt beschouwd. Door de raad is in de financiële verordening artikel 11 lid 3 bepaald welke begrotingsonrechtmatigheden passen binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel geduid worden. Hiervan is sprake in de volgende situaties:

1. Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren, mits voorzien van een toelichting.

2. Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling.

3. De overschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage.

4. Begrotingsoverschrijdingen, op programmaniveau, die kleiner zijn dan 10% van het programmatotaal en € 250.000.

5. Begrotingsoverschrijdingen als gevolg van onvoorzienbare verplichte uitgaven, waarbij de informatie zo laat bekend was dat een raadsbesluit of begrotingswijziging niet meer mogelijk was.

6. Begrotingsoverschrijdingen die passen binnen de vastgestelde kaderstelling van de grondexploitaties.

In onderstaande tabel zijn de afwijkingen van € 250.000 en hoger van de programma’s opgenomen (overschrijding van de lasten) met daarbij de verklaring in hoeverre de afwijking past binnen het door de raad geformuleerde beleid.

Tijdens de overgang naar het nieuwe financiële systeem en de aanpassing van de programmabegroting in 2025 zijn enkele ramingen anders verwerkt in de financiële administratie. Hierdoor wijkt het beeld van de actuele begroting in de jaarrekening af van de vastgestelde wijzigingen, wat technische verschillen veroorzaakt bij enkele beleidsproducten. Deze verschillen zijn neutraal en hebben geen effect op het totale begrotingssaldo. De betreffende bedragen zijn vermeld in de kolom ‘Correctie’.

Algemeen Bestuur en Organisatie

Gemeenten hebben op grond van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) de taak een voorziening te vormen voor de pensioenen van (gewezen) wethouders. Op basis van een actuariële berekening wordt na afloop van het betreffende jaar de hoogte van de aan te houden voorziening bepaald. Dit jaar is er € 0,9 miljoen gedoteerd aan de voorziening.

Pensioenen van wethouders worden momenteel geregeld via de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers (Appa) en gaat vanaf 1 januari 2028 over naar het pensioenfonds ABP onder het nieuwe pensioenstelsel. De gevormde voorziening zal dan als inbrengwaarde worden meegegeven.

Sport, Cultuur en Recreatie

Binnen het programma zijn er meerdere afwijkingen. Zowel positief als negatief. Per saldo is er een nadeel van € 301.000. De grootste afwijkingen zijn er binnen het product 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie, waar er uitgaven in 2025 zijn verantwoord die betrekking hebben op 2024.

Sociaal domein

Na correctie resteert er een overschrijding van € 1.391.000. Voor het grootste deel staan hier inkomsten tegenover (opvang Oekraïners) en voor een deel betreft het uitgaven voor WMO en Jeugdzorg (openeinderegelingen).

Volksgezondheid en milieu

De kostendekkendheid van de riolering mag maximaal 100% bedragen. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de uitgaven op de post riolering, maar ook naar de posten hemelwater, grondwater, veegkosten en kwijtschelding. Ook de btw en overhead worden bij de berekening betrokken. Doordat de inkomsten hoger zijn uitgevallen en andere toerekenbare kosten lager zijn uitgevallen, zou er overdekking ontstaan. Om die reden heeft er een verplichte dotatie aan de egalisatievoorziening plaatsgevonden. Zie ook de kostendekkendheidsberekening in de paragraaf lokale heffingen.

Ad 1B. Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten)

In totaal is er € 790.000 aan ongeautoriseerde investeringsuitgaven in de jaarrekening verantwoord. Het betreft de volgende kredieten:

Voor elk van bovenstaande kredieten geldt dat dit jaarlijks terugkomende kredieten zijn. De overschrijdingen van de kredieten worden in mindering gebracht op de vervangingskredieten 2026.

Ad 2. Ongeautoriseerde reservemutaties

Bij de slotwijziging is de storting in de reserve woningisolatieprogramma bijgesteld op basis van de laatste prognoses. Uiteindelijk zijn er meer uitgaven ten laste van de SPUK gebracht waardoor er meer ruimte is ontstaan binnen de eigen middelen. Overeenkomstig het raadsvoorstel van het Woningisolatieprogramma (RV 23-047) zijn ook deze middelen gestort in de bestemmingsreserve, waardoor er een overschrijding is ontstaan van € 164.177. Omdat deze onrechtmatigheid past binnen het bestaande beleid van de raad, is deze als acceptabel opgenomen.

Ad 3. Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten

Bij deze categorie begrotingsonrechtmatigheden is het van belang om vast te stellen of de raad tijdig is geïnformeerd over deze afwijkingen. Formeel zijn de overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten en baten die niet tijdig aan de raad gemeld onrechtmatig. Het betreft de verschillen die zijn ontstaan in de periode tussen de 2^e halfjaarrapportage en de jaarrekening.

Over een aantal zaken is de raad wel expliciet geïnformeerd:

• Op 24 februari 2026 heeft de raad een besluit genomen over de budgetoverheveling 2025 naar 2026 voor een bedrag van € 1.395.000. Omdat de raad over deze onderuitputting is geïnformeerd, wordt dit bedrag gecorrigeerd (diverse programma’s).

• Op 21 april heeft de raad het raadsvoorstel herziening Grondexploitaties Sion - ’t Haantje vastgesteld. Daarnaast is de raad geïnformeerd over de meerjarenprognose gebiedsontwikkelingen 2026. (RIB 26 041). De afwijkingen op het programma Wonen en Leven zijn daarmee voor een aanzienlijk deel al aan de raad gemeld (programma Wonen en Leven).

Per saldo resteert er een onrechtmatigheid op dit onderdeel van € 12.4 mln. (over- en onderschrijding van baten, en onderschrijdingen van lasten worden bij elkaar opgeteld). De onderschrijdingen van de lasten en de lagere of hogere baten per programma blijken uit het overzicht van baten en lasten. Deze verschillen worden per programma toegelicht in het jaarverslag.